Yapıdaki bir çatlak, en çok endişe yaratan ama en yanlış okunan işaretlerden biridir. Duvardaki çatlak, kirişteki bir çizgi ya da temel yüzeyindeki bir açıklık: hangisi olursa olsun okuyana aynı soruları sordurur. Aynı genişlikte iki çizgiden biri boya katmanında kaldığı için sıradan bir bakım kalemi, diğeri kolon yüzeyinde olduğu için acil bir inceleme konusu olabilir. Bu yazı, çatlağı panik yapmadan ama geçiştirmeden değerlendirmenin yolunu anlatıyor: nereye bakılır, hangi ölçüt ne söyler, nasıl izlenir ve hangi noktada inşaat mühendisi devreye girer.
Değerlendirme çatlağın rengine veya uzunluğuna tek başına bakarak yapılmaz. Yer, yön, genişlik ve zaman içindeki değişim birlikte okunur. Denize yakın yapıları etkileyen atmosferik etkiler ile yerel ekiplerin inşaat tekniği bu tabloyu büyütür: yeraltı su seviyesinin düşük olduğu yerlerde temel çevresi yalıtımı, yani bohçalama atlanır ve yapı toprağa değdiği yerde korunmasız kalır. Yazının sonunda sıkça sorulan sorular ve uzmana gitme eşiği maddeler hâlinde veriliyor.
Yapıdaki Çatlaklar Ne Anlama Gelir?
Yapıdaki çatlakların ne anlama geldiği tek bir ölçüde değil, dört ölçütte aranır: çatlak hangi elemanda, hangi yönde, ne kadar geniş ve zamanla değişiyor mu. Kaplama katmanında kalan çatlak estetik bir bakım konusudur; taşıyıcı elemanda genişleyen çatlak ise taşıma gücüyle ilgili bir inceleme konusudur.
Bu dört ölçüt, her çatlakta aynı sırayla sorulur:
- Yer: çatlak sıva veya boya katmanında mı, bölme duvarda mı, yoksa kolon, kiriş, perde gibi taşıyıcı elemanda mı?
- Yön: çizgi düşey mi, yatay mı, eğik (diyagonal) mi ilerliyor?
- Genişlik: en geniş yerinden ölçülen açıklık ne kadar ve kenarları nasıl görünüyor?
- Değişim: çatlak yeni mi, eski mi; iki haftada genişledi mi, yoksa aynı genişlikte mi kaldı?
Sıva ve boya çatlakları yüzeyde kalır; binanın ilk yıllarındaki mikro oturmalar, kuruma ve mevsimsel genleşme bu grupta toplanır. Bölme duvar çatlakları duvarın kendi hasarını gösterir; taşıyıcı elemanlarda hasar olsa da binanın toptan göçme riski aynı anlama gelmez, ancak duvarın devrilerek zarar vermemesi için kontrol edilmesi gerekir.
Taşıyıcı çatlak, betonarme elemanın kendisinde oluşan çatlaklar için kullanılan addır: kolon, kiriş, perde ve temelde görülen, yapının yük taşıma kapasitesini ilgilendiren çatlaklar bu gruptadır. İki grup arasındaki ayrım, onarım yönteminden önce değerlendirme yöntemini belirler.
Çatlak Nerede Oluştu? Yerine Göre Ne Değişir?
Yapıdaki bir çatlağın anlamı önce hangi elemanda görüldüğüne bağlıdır. Sıva ve boya katmanında kalan çatlak yüzeyde kalır; bölme duvarda görülen çatlak duvarın kendi dengesini; kolon, kiriş ve perdede görülen çatlak taşıyıcı sistemi ilgilendirir. Değerlendirme bu sırayla daralır ve ilk bakışta yapılan yorum, ölçümle birlikte değişebilir.
| Çatlağın görüldüğü yer | Tipik görünüm | İlk yorum |
|---|---|---|
| Boya ve ince sıva katmanı | Kılcal, ağ biçiminde yayılan | Yüzey kaynaklı, taşıyıcı değil |
| Kalın sıva ve derz hattı | Sıva kalınlığında tek çizgi | Kaplama hareketi veya derz kaynaklı |
| Bölme duvar (tuğla, gazbeton) | Kolon-duvar birleşiminde, kapı ve pencere köşesinde | Duvar hasarı; devrilme riski ayrıca değerlendirilir |
| Kolon, kiriş, perde | Elemanın kendisinde, sıva kaldırıldığında betonda sürüyor | Taşıyıcı eleman; inceleme gerekir |
| Döşeme ve tavan | Açıklık ortasında, genişliği artan | Eğilme ve sehim şüphesi |
| İstinat ve bahçe duvarı | Duvar boyunca yatay, üstte dışa açılma | Zemin itkisi ve drenaj ilişkisi |
Sıva çatlakları ile taşıyıcı elemanda oluşan çatlaklar aynı listede görünse de aynı ağırlıkta değildir. Kolon ve kirişlerde yeni oluşan, genişleyen veya beton ezilmesine eşlik eden çatlakların sıva ile kapatılmaması, mutlaka yetkin bir inşaat mühendisine gösterilmesi önerilir. Bölme duvarlarda ise sorun genellikle duvarın kendi bütünlüğü ve sıva bağlantısı düzeyinde kalır.
Temel ve oturma kaynaklı çatlaklar kendini genellikle yapının köşelerinde, kat yüksekliklerinde ve farklı zemin kotlarında gösterir. Eğimli arazide komşu hacimler arasındaki oturma farkı arttığı için bu çatlaklar mevsimsel olarak açılıp kapanabilir.
Kılcal Çatlak Neden Genelde Önemsiz Sayılır?
Kılcal çatlaklar saç teli inceliğinde olur, örümcek ağı gibi yayılır ve çoğunlukla 0,1–0,3 mm bandında kalır. Üniversite derlemelerinde bu çatlaklar sıva ve boya katmanında kalan yüzeysel grup içinde sayılır. Sebebi genellikle sıvanın kururken su kaybetmesi (rötre), mevsimsel genleşme-daralma ve binanın ilk yıllarındaki mikro oturmalardır.
Bu gruptaki çatlaklar estetik bakım gerektirir; taşıma gücüyle ilgili bir işaret sayılmaz. Yine de iki durumda yeniden değerlendirilir: çatlak kılcal genişliğini aşıp tek bir çizgi hâline geliyorsa ve aynı hattan su giriyorsa. Su giren ince çatlak, kışın donma ve çözülme döngüsüyle genişler.
Çatlağın Yönü Ne Söyler?
Çatlağın yönü hangi kuvvetin iz bıraktığına dair en hızlı ipucudur. Düşey çatlaklar çoğunlukla oturma, derz veya malzeme birleşimi kaynaklıdır; yatay çatlaklar duvar-döşeme birleşimini ve sıkışmayı düşündürür; eğik (diyagonal) çatlaklar kesme etkisini akla getirir ve taşıyıcı elemanda en kritik form kabul edilir.
| Çatlak yönü | Sık görüldüğü yer | Ne düşündürür |
|---|---|---|
| Düşey | Duvar ortasında, kolon kenarında, derz hattında | Oturma farkı, derz hareketi, malzeme birleşimi |
| Yatay | Duvar üst kısmında, döşeme birleşiminde, istinat duvarında | Sıkışma, birleşim hareketi, zemin itkisi |
| Eğik (diyagonal) | Kolon ve kiriş yüzeyinde, kapı-pencere köşesinde | Kesme etkisi; taşıyıcı elemanda kritik |
| X biçimli | Bölme duvar panosunda | Duvarın sarsıntı enerjisini alması |
| Ağ (harita) biçimli | Sıva, şap ve kaba yüzeylerde | Yüzey kaynaklı, kaplama hareketi |
Yön bilgisi tek başına teşhis değildir; ama hangi çatlağın öncelikli inceleneceğini gösterir. Taşıyıcı elemanda eğik çatlak, sıvada ağ biçimli çatlakla aynı gün ve aynı önemde ele alınmaz.
Korozyon kaynaklı çatlakların yönü kendine özgüdür: kolonlarda düşey, kirişlerde yatay ve temel elemanlarında yatay ilerleyen çatlaklar donatı paslanmasının sonucu olabilir. Bu görünümde karar tahminle değil, mühendislik incelemesiyle verilir.
Diyagonal Çatlak Neden En Kritik Formdur?
Yaklaşık 45 derece eğik ilerleyen çatlak, elemanın kesme kuvvetini karşılamakta zorlandığını gösterir. Kolon veya kirişte görülen eğik çatlak, yanında beton ezilmesi, dökülme ya da pas izi de varsa acil değerlendirme gerektirir. Bu çatlağın uçları genellikle yükün yoğunlaştığı bölgeye bakar; bu yüzden yönü okumak, çatlağın hangi elemanın hangi bölgesinde olduğunu anlamayı sağlar.
Kirişte açıklık ortasından yukarı doğru ilerleyen düşey çekme çatlakları ve kolon başlarında görülen ezilme izleri, diyagonal çatlakla birlikte en çok dikkat isteyen formlardır. Bu görüntüler genellikle tek başına ortaya çıkmaz; kapı-pencere sıkışması, döşemede eğim artışı gibi başka işaretlerle birlikte gelir.
Çatlak Genişliği Tek Başına Yeter mi?
Yetmez. Çatlak değerlendirmesinde “şu genişlik zararsız, bu genişlik tehlikeli” biçiminde tek bir eşik yoktur; üniversite yayınları bu konuda açık uyarı yapıyor. Genişlik ölçülür, ama karar yer, yön ve değişimle birlikte verilir: kolon yüzeyinde yeni beliren bir çatlak, sıvada yıllardır duran aynı genişlikteki çatlaktan farklı okunur.
Ölçüm pratikte şöyle yapılır:
- Çatlağın en geniş yerinden ölçülür, ortalama değil en kötü nokta esas alınır.
- Çatlak ölçüm cetveli ya da bölmeli bir ölçek, çatlağa dik tutulur; göz hizası ölçüm hatasını azaltır.
- Ölçüm tarihle birlikte yazılır; tek ölçüm değil, iki ölçüm arasındaki fark anlamlıdır.
- Fotoğrafta ölçek görünmelidir; aynı açı ve benzer ışıkla çekilmeyen kareler karşılaştırılamaz.
Genişliğin önemi iki yerden gelir: su ve hava girişi ile donma-çözülme döngüsü. Genişleyen çatlak, içeri su aldığında kışın donar, buz genleşir ve çatlak daha da açılır. Kıyı bölgelerinde bu döngüye tuz eşlik eder; beton içindeki donatıya ulaşan nem, paslanmayı başlatır.
Sıva Çatlağı ile Taşıyıcı Çatlağı Nasıl Ayırt Ederim?
Ayrım çatlağın sıva katmanında mı kaldığına, yoksa altındaki betonda da sürüp sürmediğine dayanır. Sıva çatlağı yüzeyde ince kalır, kenarı kırılmaz; taşıyıcı elemanda görülen çatlak ise sıva kaldırıldığında betonda devam eder ve kenarında yükseklik farkı ya da dökülme olur. Betonu kırmadan yapılan değerlendirmenin sınırları vardır.
Evde yapılabilecek kontrol adımları şunlardır:
- Çatlağın bulunduğu yüzeyi not edin: kolon, kiriş veya perde yüzeyi mi, yoksa bölme duvar mı?
- Çatlak boyunca elinizi gezdirin; iki yakasında yükseklik farkı, kabarma veya çökme var mı bakın.
- Çatlak kenarında dökülme, kırık kenar, ezik iz var mı kontrol edin.
- Çatlak hattında pas lekesi veya kahverengi-sarı akıntı olup olmadığını kontrol edin.
- Kapı ve pencerelerin sıkışmaya başlayıp başlamadığını gözleyin; kanatlar zorlanıyorsa bu işaret ölçüm kadar değerlidir.
Betonu çekiçle vurmak veya oymak önerilmez; betonun kendisinde çatlağın sürüp sürmediğini anlamanın güvenli yolu, sıva ve boya katmanının kontrollü biçimde kaldırılıp alt yüzeyin yetkin bir inşaat mühendisince incelenmesidir. Kolon çatlağı ile sıva çatlağı ayrımında en sık yapılan hata, yüzeydeki görüntüye bakıp altındaki betonu hiç değerlendirmemektir.
Çatlak Takibi Nasıl Yapılır?
Çatlak takibi, çatlağın büyüyüp büyümediğini göstermenin en güvenilir yoludur. Çatlak tarihli fotoğraflanır, en geniş yerinden ölçülür, iki ucu işaretlenir ve 2–4 hafta sonra aynı noktalardan yeniden okunur. Ölçü artıyorsa davranış değişmiş demektir; aynı genişlikte kalan çatlak ise farklı başlıkta değerlendirilir.
İzleme kaydı şu adımlarla tutulur:
- Tarih atın. Fotoğrafın ve ölçümün yapıldığı günü yazın; mevsim bilgisi de ekleyin.
- En geniş noktayı ölçün. Çatlak ölçüm cetveli veya bölmeli ölçekle, çatlağa dik olarak ölçün.
- Uç noktaları işaretleyin. Çatlağın bittiği iki ucu ince bir işaretle belirleyin; büyüme en kolay böyle görülür.
- Aynı açıdan fotoğraflayın. Kareye bir ölçek nesnesi koyun; ışık farkı yorumu zorlaştırır.
- 2–4 hafta sonra tekrarlayın. Aynı noktadan ölçüp önceki değerle karşılaştırın.
İzleme sırasında mevsim etkisi de not edilir: sıcaklık ve nem değişimleri sıva çatlaklarının açılıp kapanmasına yol açabilir. Kalıcı kayıt tutmak, evi dönemsel kullanan yazlık sahibi için özellikle değerlidir; bir sonraki sezon geldiğinizde çatlağın geçen yılki hâlini tam olarak bilirsiniz. Sezon kapanışında yapılacak kontrollerin sırası yazlık ev kışa hazırlama listesinde adım adım veriliyor.
Hangi Çatlaklar Tehlikeli Kabul Edilir?
Tek bir işaret karar için yeterli değildir; birkaç işaret birlikteyse çatlak geciktirilmeden incelenir. Betonun ezilmesi, çatlak kenarından pas akıntısı gelmesi, zaman içinde büyüyüp iki ucu ilerleyen çatlaklar, taşıyıcı elemanda X biçimli çatlak görülmesi ve kapı-pencerenin sıkışmaya başlaması ilk sırada değerlendirilir.
Öncelikli sayılan işaretler:
- Taşıyıcı elemanda (kolon, kiriş, perde) çatlak; özellikle eğik ilerleyen ve uçları genişleyen çatlak
- Beton ezilmesi, dökülme veya donatının görünür hâle gelmesi
- Çatlak hattından gelen pas lekesi ve kahverengi akıntı
- Kolonlarda düşey, kirişlerde ve temel elemanlarında yatay ilerleyen çatlaklar (korozyon kaynaklı olabilir)
- Zaman içinde büyüyen; iki ucu ileriye doğru ilerleyen ve genişleyen çatlaklar
- Düşeyden sapan duvar, döşemede gözle görülür eğim veya çökme
- Kapı ve pencere kanatlarının sıkışmaya başlaması
- İstinat duvarında dışa dönme, üstte açılma ve zemin hareketi izi
Bu işaretlerden herhangi biri tek başına ortaya çıktığında da değerlendirme yapılır; çünkü amaç çatlağı sınıflandırmak değil, hangi durumda beklenmeyeceğini ayırt etmektir.
Çeşme’de Deniz Etkisi Çatlakları Nasıl Etkiler?
Çeşme’de karşılaşılan çatlakların önemli bölümü korozyon kaynaklıdır. Yeraltı su seviyesi düşük olduğu için temel çevresinde yalıtım ve bohçalama çoğu kez yapılmaz, temel betonunda sülfata dayanıklı çimento kullanılmaz. Toprağa değen yalıtımsız beton nem alır, donatı paslanır ve pas genleşerek kaplamayı çatlatır.
Deniz etkisi tabloya tuz ekler. Betonarme için deniz ortamı standartlarda ayrı bir etki sınıfı olarak tanımlanır: TS EN 206, deniz suyu ile doğrudan temas etmeyen ama hava ile taşınan tuzlara maruz yapıları XS1 sınıfına koyar; yağmura maruz dış beton elemanlar XC4 (döngülü ıslak-kuru) kapsamındadır. Sınıf yükseldikçe daha düşük su/çimento oranı ve daha yüksek pas payı istenir.
Kimyasal etki tarafında standart daha net konuşur: TS EN 206’ya göre XA2 ve XA3 sınıflarında baskın etki sülfattan kaynaklanıyorsa sülfata dayanıklı çimento kullanımı zorunludur. Temel betonunda bu ayrımın atlanması, yapının toprağa değdiği yerde kimyasal etkiye açık kalması anlamına gelir. Yalıtım ve bohçalama ile birlikte düşünülmesi gereken kalem tam olarak budur.
Atmosferin korozyon agresifliğini sınıflandıran TS EN ISO 9223 önemli bir ayrıntıyı not eder: yağmurla yıkanmayan, korunaklı yüzeylerde tuz biriktiği için korozyon daha yüksek bir kategori çıkabilir. Aynı ilçede iki sokak bile rüzgâr yönü ve yerel topografya nedeniyle farklı kategoriye düşebilir. Saçak altı, balkon tavanı ve davlumbaz arkası bu yüzden ayrıca kontrol edilir.
Korozyonun çatlakla kesiştiği yer şudur: yalıtımsız bir yüzey ve kaplamadaki çatlak, betona su ve tuz taşıyan bir yol hâline gelir. Donatı paslanıp genleştiğinde kaplamayı yukarıdan iter; yüzeyde kolonlarda düşey, kirişlerde ve temel elemanlarında yatay çatlaklar belirir. Böyle bir görünümde yapılacak iş kapatmak değil, mühendislik incelemesidir.
Bu tablo yalnızca Çeşme’ye özgü değildir: yalıtımsız temel ve denetimi zayıf uygulama, kıyıya yakın benzer yerleşimlerin ortak sorunudur. Denize yakın yapıların korunması yazısında bu etkilerin malzeme ömrüne yansıması ayrıntılı olarak ele alınıyor; cephe kaplaması tarafındaki bakım sırası ise dış cephe sistemleri yazısında anlatılıyor.
Çatlak Kapatılmadan Önce Hangi Sıra İzlenmeli?
Doğru sıra; belirle, izle, anla, onar biçimindedir: önce çatlağın yeri ve yönü belirlenir, sonra 2–4 hafta izlenir, ardından nedeni değerlendirilir ve en son onarım yapılır. Şüpheli bir çatlağı macunla veya boyayla kapatmak izlemeyi bitirir ve nedeni gizler; aynı çizgi kısa sürede geri gelir.
Uygulanacak sıra:
- Belirle: çatlağın hangi elemanda, hangi yönde ve ne kadar geniş olduğunu kaydet.
- İzle: 2–4 hafta boyunca ölçüm ve fotoğrafla takip et; çatlağın yıllar içindeki gelişimi hakkında da bilgi topla, çünkü bazı çatlaklar uzun sürede yavaş yavaş ilerler. Davranışı değişen çatlak öncelik kazanır.
- Anla: çatlağın nedeni kaplama hareketi mi, oturma mı, nem ve korozyon mu, yoksa yük etkisi mi?
- Onar: neden belirlendikten sonra yöntem seçilir; kaplama çatlağında yüzey onarımı, taşıyıcı elemanda ise inceleme ve gerekirse güçlendirme değerlendirmesi gerekir. Oturma kaynaklı durumlarda drenaj ve gerekirse zemin güçlendirme (enjeksiyon sistemleri ya da nitelikli dolgu) birlikte yapılır.
Kaplama çatlaklarında onarım genellikle yüzeyle ilgilidir: çatlağın açılıp temizlenmesi, uygun dolgu ve yüzey hareketine izin veren bir bitiş. Taşıyıcı elemanda ise onarım kararı tek başına verilmez; önce hasarın sınırı ve nedeni ortaya konur. Bu değerlendirme, villa tadilatı kapsamında yapılan işlerin de ilk adımıdır: çatlağın nedeni bilinmeden yüzey yenilenirse aynı sorun kısa sürede tekrar eder.
Bir çatlağı boyayla kapatmanın tek meşru olduğu durum, çatlağın yeri, yönü ve genişliği kaydedildikten, izleme tamamlandıktan ve nedeninin kaplama kaynaklı olduğu anlaşıldıktan sonraki aşamadır. Bunun dışındaki her kapatma, sorunu görünmez hâle getirir.
Ne Zaman İnşaat Mühendisi Çağrılmalı?
Taşıyıcı elemanda çatlak varsa, beton ezilmesi veya pas akıntısı görülüyorsa, çatlak haftalar içinde genişliyorsa ya da yapısal işaretlerin birkaçı birlikte geliyorsa, çatlak kapatılmadan önce yetkin bir inşaat mühendisine gösterilir. Karar ölçüm ve yerinde incelemeyle verilir, tahminle değil.
Çağrı eşiğini şöyle özetleyebiliriz:
- Kolon, kiriş ve perdede görülen her çatlak; özellikle yeni oluşan ve eğik ilerleyen çatlaklar
- Çatlak kenarında ezilme, dökülme veya donatı görünmesi
- İzleme sonucunda genişliğin artması veya çatlak ucunun ilerlemesi
- Döşemede eğim, duvarda düşeyden sapma, kapı-pencere sıkışması
- İstinat duvarında dışa dönme veya zemin hareketi belirtisi
Yerel ekiplerin inşaat tekniğiyle yapılan yapıların ilk on yıl içinde bir miktar oturma yapması beklenir. Bu oturmalar yapıda ilerlemeyen hasarlar oluşturabilir; ancak onarılmayan bu hasarlar zaman içinde başka yapısal hasarlara yol açabilir. Örnek olarak oturma bir noktada durabilir; buna karşılık oturma sonucunda oluşan hasarlar, hissedemeyeceğimiz büyüklükteki bir depremle bile kolon ve kirişte kesme kuvveti hasarlarına dönüşebilir. Yapınızda kritik bir durum görünmese bile bu hasarların tadilat sırasında elden geçirilmesi gerekir.
Deprem sonrası hasar tespiti ayrı bir süreçtir: resmî ekiplerin değerlendirmesi ile bir mühendisin yapısal incelemesi farklı amaçlara hizmet eder. Kullanım güvenliğiyle ilgili şüphe varsa, resmî süreç beklenmeden inceleme yaptırmak doğru olur. Çatlak değerlendirmesi ve onarım kapsamı için yapısal onarım hizmetlerimiz, işin projelendirilmesi gereken durumlar için projelendirme sayfası yol gösterici olabilir.
Mekânı büyütmek için duvar kaldırmak gündeme geldiğinde, önce o duvarın bölme duvar mı betonarme perde mi olduğu kontrol edilir; taşıyıcı sistemdeki hatalı müdahale yıllar sonra çatlak olarak görünür. Duvar ve açıklık kararlarının tasarım tarafını yaşam alanlarında görsel derinlik yazısında ele aldık.
Sıkça Sorulan Sorular
Duvardaki çatlaklar ne anlama gelir?
Anlamı yer, yön, genişlik ve değişim birlikte okunarak belirlenir. Sıva ve boya katmanındaki kılcal çatlaklar yüzey kaynaklı sayılır ve estetik bakım gerektirir. Taşıyıcı elemanda görülen, genişleyen çatlaklar ise yapının taşıma gücünü ilgilendirdiği için inceleme gerektirir.
Duvarda çatlak tehlikeli mi, nasıl anlarım?
Tek bir ölçüte bakarak anlaşılmaz. Çatlağın kolon, kiriş veya perde yüzeyinde olması, kenarında ezilme ya da pas izi bulunması, haftalar içinde genişlemesi ve kapı-pencere sıkışması gibi işaretlerin birkaçı birlikteyse tehlikeli grup içinde değerlendirilir ve kapatılmadan önce mühendise gösterilir.
Kılcal çatlak tehlikeli mi?
Saç teli inceliğinde, ağ biçiminde yayılan kılcal çatlaklar genellikle 0,1–0,3 mm bandında kalır ve sıva-boya katmanında oluşur. Bu çatlaklar taşıma gücüyle ilgili işaret sayılmaz. Ancak genişleyip tek çizgi hâline gelirse ve içeri su alırsa, kışın donma-çözülme döngüsüyle büyüyebilir.
Kolon çatlağı ile sıva çatlağı nasıl ayırt edilir?
Kolon çatlağı elemanın yüzeyinde görülür ve sıva kaldırıldığında betonda devam eder; kenarında dökülme veya yükseklik farkı bulunur. Sıva çatlağı ise yüzeyde ince kalır ve kenarı kırılmaz. Betonu kırmadan ya da oymadan yapılan değerlendirme sınırlıdır; ayrım kesin gerekiyorsa inceleme mühendis tarafından yapılır.
Çatlak genişliği kaç milimetre olunca endişelenmeliyim?
Tek bir milimetre eşiği yoktur; kaynaklar bu konuda “şu genişlik zararsız, bu genişlik tehlikeli” biçiminde basit bir kural olmadığını belirtir. Genişlik, çatlağın hangi elemanda olduğu, yönü ve zaman içindeki değişimiyle birlikte değerlendirilir. Kolon yüzeyinde yeni beliren bir çatlak, sıvada yıllardır duran aynı ölçüdeki çatlaktan farklı okunur.
Yapıdaki çatlak macunla kapatılır mı?
Kaplama kaynaklı olduğu belirlenen ve izlemede sabit kalan çatlaklar yüzey onarımıyla kapatılabilir. Taşıyıcı elemanda görülen, genişleyen ya da kenarında ezilme-pas izi olan çatlak ise macunla kapatılmaz; çünkü kapatma nedeni gizler ve çatlak kısa sürede tekrar ortaya çıkar. Böyle bir çatlak önce incelenmelidir.
Depremden sonra duvarda oluşan X çatlakları tehlikeli mi?
Bölme duvarlarda görülen X biçimli çatlaklar, duvarın sarsıntı enerjisini aldığını gösterir; duvar hasar görmüştür. Kolon ve kirişlerde hasar yoksa binanın toptan göçme riski aynı anlama gelmez. Yine de taşıyıcı elemanda çatlak varsa veya işaretler birkaç tanesi birlikteyse değerlendirme mutlaka yapılmalıdır.